Boshqalar

Ficha nima va u bagdan nimasi bilan farq qiladi?

Ficha nima? Dasturlashdagi boshqa atamalar singari bu soʻz ham ingliz tilidan olingan. Feature “oʻziga xoslik” degan maʼnoni anglatadi. Dasturchilar oʻz dasturlarining gʻayrioddiy xususiyatlarini taʼriflash uchun shu soʻzdan foydalana boshladi.

Ficha nima? Dasturlashdagi boshqa atamalar singari bu soʻz ham ingliz tilidan olingan. Feature “oʻziga xoslik” degan maʼnoni anglatadi. Dasturchilar oʻz dasturlarining gʻayrioddiy xususiyatlarini taʼriflash uchun shu soʻzdan foydalana boshladi.

Nimaga eʼtibor berish kerak? Qizigʻi shundaki, bunday gʻayrioddiy xususiyatlar salbiy jihatga ega boʻlishi, ammo bunga qaramay “yaratuvchisi”ning gʻururi sababchisi boʻlishi mumkin. Bundan koʻpchilikka tanish “bu bag emas, balki ficha” iborasi paydo boʻlgan. Bu qanday tarzda mahsulotingiz uchun foydali boʻlishi mumkin?

Maqolada:

  • Oddiy soʻzlar bilan aytganda, ficha nima?

  • Bag va ficha oʻrtasidagi asosiy farqlar

  • Fichaning turlari

  • Mahsulot fichasi bajaradigan 5 ta vazifa

  • Fichani mahsulotga qanday joriy etish mumkin?

  • Ficha uchun gʻoyalarni qayerdan qidirish kerak?

Oddiy soʻzlar bilan aytganda, ficha nima?

Fichaning nima ekanini bir-birini eslatadigan oʻzaro bogʻlanish yordamida tushunish mumkin. Hayvonlarning evolyutsion rivojlanishini eslaylik. Har bir muhim oʻzgarish — oʻpkaning paydo boʻlishi va suvdan chiqishi, bola saqlanib qolishi uchun qorinda rivojlanishi, primatlar tik turishni boshlashi va evolyutsiyadagi boshqa shunga oʻxshash katta oʻzgarishlarni ficha deb atash mumkin.

Bu soʻzni koʻpincha oʻyin, veb-sayt, dasturlar va AyTi sohasidagi boshqa mahsulotlarga nisbatan eshitish mumkin. “Ficha” tushunchasi aynan shu yerdan yoshlar slengiga kirgan.

Kompyuter slengida ficha nima ekanini koʻrib chiqamiz. Unda bu soʻzning ikkita maʼnosi bor.

Oʻyinlarni dasturlashdagi ficha

Foydalanuvchilarning aksariyati bu soʻz bilan aynan kompyuter oʻyinlari olamida tanishgan. Oʻyin davomida baglarga — oʻyin uchun yozilgan dasturdagi xatolarga duch kelish mumkin.

Misol tariqasida Blizzard ishlab chiqqan StarCraft oʻyinidagi xatoni keltiramiz. Gʻoyaga koʻra, Mutalisk (Zerglar mobi) maʼlum bir vaqtda oʻz joyida qolishi kerak, ammo buning oʻrniga u hujumga oʻtadi. Bu xato foydali boʻlib chiqdi, chunki u oʻyinni yanada harakatchan va mazmunga boy qilib jonlantirdi. Shuning uchun oʻyinning ikkinchi qismida bu xatoga ataylab yoʻl qoʻyildi, yaʼni bag fichaga aylandi.

Garchi boshida bunday funksiya koʻzda tutilmagan boʻlsa-da, baʼzida dasturchining bunday xatosi foyda keltirishi mumkin.

Aslida bu dasturchilardan birining xatosi boʻlgan taqdirda ham, ulardan “bu bag emas, balki ficha” iborasini eshitish mumkin.

AyTi sohasidagi ficha

“Ficha” tushunchasining keng tarqalishiga oʻyinlarni dasturlashdan tashqari AyTi sohasi ham oʻz hissasini qoʻshdi. Shu tarzda shifrlash Telegram tarmogʻi fichasiga aylandi, faqat taklifnoma boʻyicha roʻyxatdan oʻtish imkoniyati esa “Klabxaus” fichasidir.

Fichadan koʻpincha veb-saytlar bilan ishlashda foydalaniladi. Bu noyob uslub, axborotni joylashtirish usuli va boshqa xususiyatlar boʻlishi mumkin.

Mijoz bu mahsulot qanday xususiyatlarga ega ekanini tushunishi uchun AyTi sohasi xodimlari baʼzida unga birinchi navbatda fichalari haqida xabar beradi.

Demak, AyTida “ficha” atamasi ostida mahsulotni boshqalardan ajratib turadigan va taniqli qiladigan original qoʻshimcha yashiringan.

Bag va ficha oʻrtasidagi asosiy farqlar

Endi bag nima va ficha nima ekanini hamda birini boshqasidan qanday ajratish kerakligini tushunib olish lozim. Ularning farqi funksiyasidadir. Agar mahsulotdan foydalanishga xalaqit beradigan xato boʻlsa, masalan, oʻyinni sekinlashtirsa, bu bag. Undan qutulish kerak va bu qanchalik tez boʻlsa, shuncha yaxshi.

Ficha esa nafaqat xalaqit bermaydi, balki foydali ham boʻlishi mumkin. Hatto isteʼdodli rassom chizilgan tayyor surat ustiga qahva toʻkib yuborganida ham bundan oʻz foydasiga foydalanib, rasmga oʻziga xoslik kiritadi. Natijada suratning hatto narxi ham oshadi.

Mario oʻyinidan misol: birinchi darajaga sakrab ketayotib, tasodifan koʻrinmas qoʻziqoringa toʻqnashish mumkin. Natijada oʻyinchi qoʻshimcha hayotga ega boʻladi. Bunday koʻrinmas fichalar turli oʻyinlarda mavjud. Ularni tasodifan ham, mualliflar bergan ishoralarni oʻrganib ham (“Birinchi oʻyinchi tayyorlansin” filmidagi AyTi romantikning imo-ishoralarini eslang) topish mumkin.

Demak, bag va ficha oʻrtasidagi farq juda oddiy. Muayyan xususiyat xalaqit bermasa yoki muammo koʻrmasak, bu — ficha.

Kompyuter oʻyinlaridagi fichaga aylangan bir nechta baglarni yodga olaylik:

  • Lara Kroftning hashamatli gavda tuzilishi personajni yaratish paytidagi raqamlashtirish xatosidan kelib chiqqan;

  • Super Marioʼda tasodifiy paydo boʻladigan tangali bir nechta bloklarni dasturchilar yaxshi gʻoya sifatida qoldirgan;

  • Street Fighterʼdagi rejalashtirilmagan kombo foydalanuvchilarga yoqqani uchun u boshqa faytinglarga ham oʻtdi;

  • Choʻchqani yaratishda dasturchi tasodifan koddagi uzunlik va balandlik joyini almashtirib qoʻygan va shu tarzda Minecraftʼda kriper paydo boʻlgan.

Fichaning turlari

Hozirgi paytda ficha soʻzi kompyuterchi va marketologlar orasida toʻliq atama sifatida ishlatiladi. Hatto oʻz tasnifi ham paydo boʻlgan.

Qotil yoki killing ficha (killing feature)

Mahsulotni noyob qilib, uni raqobatchilaridan sezilarli darajada ajratib turadigan va bozor yetakchisiga aylantira oladigan xususiyat shunday deb ataladi. Mahsulotning bir qismi ham, butunlay oʻzi ham qotil ficha boʻlishi mumkin. Bu yangi texnologiya yoki raqobatchilarda mavjud boʻlmagan (va yaqin orada boʻlishi dargumon) xususiyat boʻlishi mumkin.

Misollar:

  • Skeytbord. Bu dengizda toʻlqin boʻlmaganda ham hech boʻlmasa qirgʻoq boʻylab suzishni istagan syorfing ishqibozlari ixtirosi. Makaha Surf & Ski Skateboard birinchi modelni chiqargan va ularning mahsuloti bilan taxminan 10 yil davomida raqobatlashib boʻlmagan. Shundan keyingina raqobatchilar bunday doskalarni yasashni boshlagan.

  • Kompyuter texnologiyalari sohasida ham koʻplab qotil fichalar paydo boʻlgan: sensorli ekranlar, bluetooth, bulutli hisoblash va hokazo.

Bu turdagi fichani taraqqiyot dvigateli deb atash mumkin. Ammo killing ficha tez orada bazaviy boʻlishi mumkin, chunki raqobatchilar gʻoyani takrorlashga yoki undan oʻziga xos tarzda foydalanishga harakat qiladi.

Bazaviy ficha

Mahsulotni isteʼmolchi uchun qadrli qiladigan ficha bazaviy yoki asosiy hisoblanadi. Usiz bu mahsulotdan foydalanishni toʻxtatishadi.

Misollar:

  • Telegramʼdagi maʼlumotlarni shifrlash funksiyasi foydalanuvchilarni oʻziga jalb qiladigan narsadir.

  • Ogʻir yuklar uchun moʻljallangan chamadondagi gʻildirakchalar uni sotib olishga undaydigan muhim detal, chunki u bilan harakatlanish osonroq boʻladi.

Vau ficha

Bu yoqimli qoʻshimcha boʻladigan, kutilmagan xususiyat haqida. Bu ushbu mahsulotni tanlashga undashi mumkin, chunki u oʻziga oʻxshash mahsulotlarga nisbatan ustunroq boʻladi.

Misollar:

  • Elektr choynakdagi yoritkich: suvning qaynashi bunga bogʻliq emas, lekin shinamlik hissini yaratadi.

  • Taksi chaqiruvi ilovasidagi oldindan koʻrsatilgan safar narxi: mijoz qancha pul toʻlash kerakligini darhol bilsa, qaror qabul qilishi osonroq kechadi.

Ammo vau ficha faqat barcha bazaviy funksiyalar mavjud boʻlib, kerakli tarzda faoliyat yuritgandagina ishlaydi. Aks holda uning ahamiyati boʻlmaydi, chunki u mahsulotning asosiy xususiyatlariga faqat bonus sifatida keladi.

Shuni ham yodda tutish kerakki, bu toifadagi fichalar tez orada bazaviy xususiyatlar safiga oʻtadi, chunki raqobatchilar ham bu gʻoyalardan oʻz loyihalarida foydalanishni boshlaydi. Choynakdagi oʻsha yoritkich bilan endi hech kimni ajablantirib boʻlmaydi.

Mahsulot fichasi bajaradigan 5 ta vazifa

Mahsulot fichasi nima ekanini aniqlab olgach, daromad olishdagi uning ahamiyatini tushunamiz (xaridorlarni jalb qiladi va sotuvni oshiradi).

Qoʻshimcha “fishkalar” yordamida hal qilinadigan asosiy vazifalar:

  • Mahsulot qulayroq boʻladi, dastlabki bosqichlarda yoʻl qoʻyilgan kamchiliklar bartaraf etiladi, xaridor uchun foydaliroq boʻladi.

  • Vau ficha tufayli mahsulot raqobatchilarga nisbatan yanada jozibali boʻladi.

  • Bazaviy ficha foydalanuvchilarda odat yaratadi va ularni ushlab turadi.

  • Killing ficha bozorning yangi sohalarini egallashga yordam beradi yoki mahsulotni noyob qilib, uni raqobatchilardan oldinga olib chiqadi.

  • Ficha yordamida strategiya va mahsulotni rivojlantirish yoʻnalishi quriladi. Muvaffaqiyatsiz qarorlar ham ahamiyatga ega, chunki ular isteʼmolchilarga yoqmaydigan narsalarni aniqlashga yordam beradi. Bu esa yoʻnalishni oʻzgartirish kerakligini anglatadi.

Yangi fichalar paydo boʻlmagan mahsulotga qiziqish susayadi, foyda keltirmay qoʻyadi va auditoriya raqobatchilarga yuzlanadi. Bu marketolog va tadbirkorlarni doimiy ravishda yangi gʻoyalar yaratishga, ularni sinab koʻrishga va hayotga tatbiq etishga majbur qiladi. Shu tarzda mahsulot foydalanuvchilar uchun yanada jozibador boʻlib, biznesni rivojlantirishga imkon beradi.

Fichani mahsulotga qanday joriy etish mumkin?

Fichaning mahsulot konsepsiyasidagi vazifalari quyidagilardan iborat:

  • Foydalanuvchilarni qaytib kelishga majbur qiladi. Qaytish mexanizmi veb-sayt, ilova yoki boshqa mahsulot oʻziga xos xususiyatlari bilan odamlarni jalb qilishiga va ulardan foydalanishga odatlanishiga asoslanadi.

  • Maxsus koʻrsatkichlar mahsulot foydalanuvchilari qanchalik faol ekanini tushunishga imkon beradi.

  • Qaytadiganlar sonini oshiradi, foydalanuvchilarni jalb qiladi va monetizatsiya darajasini oshiradi.

Odatda fichalar asosiy mahsulotdan alohida yaratiladi. Yaratilish bosqichlari quyidagilardan iborat:

  • Fichalar yordamida qanday maqsadlarga erishish kerakligini taʼriflash: raqobatchilardan ancha oʻzib ketish, pulli obunalar sonini koʻpaytirish va hokazo.

  • Asosiy va yordamchi koʻrsatkichlarni tanlash: veb-saytda roʻyxatdan oʻtgan tashrif buyuruvchilar soni, foydalanuvchilarni ushlab turish, ficha qadrli boʻlganlarni faollashtirish.

  • Soʻrov, intervyu, A/B va UX testlari, sessiyalar videoqaydlari, mahsulot va raqobatchilar tahlilidan foydalangan holda gʻoyalar toʻplash.

  • Gʻoyalar strukturasini yaratish, yaʼni ularni tarkibiy qismlar hamda strategik ahamiyati, foydalanuvchi muammolarining oʻzaro bogʻliqligi va fichalarga boʻlgan talab kabi belgilari boʻyicha qoʻllash sohalariga saralash.

  • Fichalarni yaratishdan koʻzlangan ustuvorlikni aniqlash. Bunda ikkita mezon mavjud: qiymat (yaʼni mahsulot yaratishga ketadigan xarajat) va fichani amalga oshirish uchun mehnat xarajatlari. Bu belgilarga muvofiq ular quyidagicha boʻlinadi:

    • Quick Wins — tez yaratiladigan va eng yuqori qiymatga ega boʻlganlar;

    • Big Bets — yuqori qiymatga ega, ammo amalga oshirish qiyin;

    • Maybes — ularni amalga oshirish oson, ammo qiymati past, shuning uchun amalga oshirishni kechiktirish mumkin;

    • Time Sinks — ustuvor emas.

  • Fichalarni mezonlar boʻyicha tanlash, 0 dan 10 gacha boʻlgan shkala boʻyicha baholanadi. Mezonlar quyidagilardan iborat: maqsadli koʻrsatkichlar, foydani oshirish, auditoriyani jalb qilish, ularni ushlab qolish, strategik qiymat va boshqalar.

  • Fichalarni joriy qilish va natijalarni tekshirish. Testdan oʻtkaziladigan ficha nima: mahsulot rivojlanishiga toʻsqinlik qiladigan fichalar (ularni bartaraf qilish kerak) va funksiyaning yangi variantlari paydo boʻlishi mumkin.

Ficha uchun gʻoyalarni qayerdan qidirish kerak?

Ficha paydo boʻlishi uchun uni oʻylab topish kerak. Koʻpincha gʻoyalarni foydalanuvchilar beradi. Ularning shikoyat, maslahat, bevosita soʻrovlari qaysi yoʻnalishda ishlash kerakligini koʻrsatib beradi.

Gʻoyalar tugʻilishi uchun quyidagilarga eʼtibor berish kerak:

  • Koʻmak xizmatiga kelayotgan soʻrovlar;

  • Tashrif buyuruvchilarni nima jalb qilishini tushunish uchun eng ommabop sahifa va qoʻshimcha sahifalar;

  • Orasida baʼzi funksiyalarni qoʻshish borasida soʻrovlar boʻlishi mumkin boʻlgan sharhlar;

  • Mijozlarning ehtiyojlarini tushunish imkoniyatini beradigan shikoyatlar;

  • Dasturchilar takliflari: ular oshkor koʻrinmagan kamchiliklarni yoki mahsulotning mumkin boʻlgan afzalliklarini payqaydi;

  • Tasodifiy xatolar, chunki baglarning koʻpchiligi darhol sezilmagani, keyin esa qiziqarli boʻlib chiqqani uchun (yuqorida aytib oʻtilgan Minecraftʼdagi kriperlar va Super Marioʼning sakrashlari) fichalarga aylangan.

Mahsulotga foyda keltirishi va uning mashhurligini oshirish uchun har qanday ficha ham foydali boʻlmaydi. Mumkin boʻlgan yaxshilanish imkoniyatlarini baholash, foydalanuvchilarga yoqishi yoki yoqmasligini bilish kerak. Hammasi puxtalik bilan oʻylab chiqilganda, yangi gʻoyalar mijozlar tomonidan talabga ega boʻladi va mahsulotni targʻib etishga xizmat qiladi.

Dasturlashdagi ficha nima ekani, u bagdan qanday farq qilishi va bu tushuncha marketingda qanday ishlatilishini tushunish qiyin emas. Haqiqatan ham qimmatli fichani yaratish qiyinroq boʻladi. Ammo buning uddasidan chiqilsa, mahsulotingiz betakror boʻlishi mumkin.

Manba: Что такое фича и чем она отличается от бага

Mohirdev Telegram

Telegram kanalimizga obuna bo’lishni unutmang

Obuna bo'lish
GeekBrains

GeekBrains